ست فیروزه اشکی

مشخصات سنگ فیروزه

سنگ فیروزه یک کانی از جنس فسفات آبدار آلومینیوم و مس با ساختار بلوری کج وجهی است که شفافیتی کدر و مومی شکل دارد، این سنگ قیمتی که در طیف رنگ آبی تا سبز دارای رنگ‌های مختلف تیره و روشن است در نزدیکی سطح زمین و همچنین نواحی آتشفشانی یافت می‌شود. سنگ فیروزه یک سنگ از انواع سنگ‌های آذرین با سختی ۶ است.

سنگ فیروزه در طول تاریخ همواره مورد توجه انسان ها قرار گرفته است. شاید مهم ترین دلیل اهمیت بشر در طول تاریخ به خواص سنگ فیروزه نیز مربوط باشد. از انواع سنگ فیروزه می توان به نوع شجر و فیروزه عجمی اشاره کرد. از مشخصات سنگ فیروزه می توان به رنگ جذاب آن اشاره کرد که بسته به نوع رنگ آن، آبی آسمانی یا آبی محک می تواند بسیار گران و یا ارزان باشد.

تاریخچه سنگ فیروزه:

سنگ فیروزه به عنوان یکی از قدیمی ترین سنگ های جهان دارای تاریخی طولانی می باشد. به علت رنگ جذاب آن، حداقل هزاره های ششم و پنجم پیش از میلاد این سنگ مورد توجه و استفاده انسان قرار گرفته است. کاوشهای باستان شناسی نشان داده است سه هزار سال پ.م. حاکمان مصری باستان، از جواهرات این گوهر زیبا جهت تزئین آرایشی، طلسم استفاده و یا به همراه مومیایی خود دفن می کردند. به همین جهت ذخایر محدود آن در مصر به سرعت رو به اتمام گذاشت. در اواسط سده هفدهم، تاورنیه می نویسد:

*پیروزه تنها در ایران وجود دارد و از ۲ معدن به دست می آید. یکی از این ۲ رگه کهن صخره نام دارد، به مسافت ۳ روز از مشهد به سوی شمال غرب، نزدیک شهر بزرگی به نام نیشابور واقع است و دیگری که نو صخره خوانده می شود، ۵ روز از آن مسافت دارد. سنگهایی که از نو صخره به دست می آید،از لحاظ جنس بدتر و رنگ آن آبی مایل به سفید است و چندان مرغوب نیست و می توان بسیاری از آن را به بهای کم خرید. اما شاه ایران سالهاست استخراج فیروزه را از کهن صخره به خود محدود کرده است و کسی حق بهره برداری از آن را ندارد. *

ایرانیان این سنگ را «پیروزه» به معنای پیروزی می نامیدند، سپس اعراب این واژه را معرب کرده و «فیروزه» خوانده اند. در زبان انگلیسی این واژه به معنی سنگ ترکی (برگرفته از واژه فرانسوی Pierre Turquise) می باشد و آن برگرفته از این واقعیت تاریخی است که در زمان گذشته ایران و سایر ملل شرق میانه از طریق راه ترکیه، این سنگ را به اروپا صادر می کردند و تصور همگان این بود که این سنگ در ترکیه استخراج می شود.

این درحالی بود که در ترکیه به آن «فیروز fayruz» گفته می شد و استخراج مرغوب ترین نوع آن در ایران، آن هم در یکی از اولین معادن بزرگ سنگ فیروزه دنیا در نیشابور قدمتی سه هزار ساله داشت. این سنگ در قرن چهاردهم به عنوان سنگ زینتی با ارزش در اروپا به شمار می رفت. پس از زوال قدرت کلیسای کاتولیک رم به مردم اجازه داده شد تا از آن در ساخت جواهرات استفاده کنند.

منابع سنگ فیروزه در جهان:

سنگ فیروزه در مناطقی هم چون ایران، تبت، چین، مصر و جنوب غربی آمریکا به دست می آید. گرچه درجه خلوص و رنگ تولیدات اغلب معادن آن با هم متفاوت است ولی اغلب این سنگها حداقل از لحاظ شکل ظاهری شبیه هم هستند.  فیروزه در مناطق مختلفی از کشور منجمله نیشابور، باغو (دامغان)، الله آباد و یخ آباد (کاشمر)، میدوک و چاه فیروزه (شهر بابک) شناسایی و بسته به کیفیت و ارزش اقتصادی آنها بهره برداری می گردد.

معدن سنگ فیروزه نیشابور قدیمی ترین و مهم ترین معدن در کشور است و در سـطح جهان نیز از شهرت و اعتبار خاصی برخوردار است. نیشابور از گذشته های دور، شهری با اهمیت در کنار جاده ابریشم بود و از یک سو، فلات ایران را با آسیای مرکزی و از سوی دیگر، فلات آناتولی و سواحل مدیترانه را به چین پیوند می داد. ایــن معادن در مجاورت یک مسیر قدیمی قرار دارد که در روزگاران قدیم محل عبور کاروان های بازرگانی بوده است.

یکی از مهم ترین یافته های باستانی در شمال شرق ایران در محوطه تپه برج اطراف معدن تاریخی نیشابور مربوط به اسکلت زنی حدود 45 ساله است که یک قطعه سنگ فیروزه سوراخ شده در نزدیکی کمر اسکلت شناسایی شد. آزمایشات نشان داد که قدمت اسکلت به 4360 سال قبل از میلاد مسیح بر میگردد! در طول تاریخ، از دانه های تخم مرغی شکل فیروزه ایرانی برای ساخت جواهر آلات و مرصع کاری اشیاء استفاده شده است. گفته می شود به دلیل نبود فناوری فرآوری، این سنگ ارزشمند هم اکنون از معادن ایرانی به صورت خام به ترکیــه صادر و پس از تراش و فرآوری، به نام سنگ فیروزه ترکی به جهانیان عرضه می شود و کشــورهایی چون چیــن، هند و ایتالیا نیز تلاش می کنند تا مرکزیت تجارت این کانــی زیبا را به دست آورند.

اگر متولد ۱۱ آذر تا ۱۰ دی هستید فیروزه سنگ شماس. این سنگ برای متولدین این ماه ها باعث تقویت انرژی مثبت ، بهبود سلامتی و جذب موفقیت های شغلی و شخصی میشود.

فیروزه نیشابوری در طب سنتی و باورهای رایج شامل محافظت معنوی و دفع چشم زخم، آرامش روح و کاهش اضطراب، افزایش رزق و روزی و خوش‌شانسی، تقویت قلب و سیستم ایمنی بدن و همچنین بهبود فن بیان و کمک به درمان بیماری‌های جسمی مانند دردهای مفصلی و سردرد است. این سنگ همچنین در روایات اسلامی به عنوان نمادی برای گشایش کارها و نصرت الهی ذکر شده است.